Chlorophyll
Gịnị bụ Chlorophyll?
Chlorophyll bụ ihe na-akpata agba akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ n'ime osisi. Gịnị ka chlorophyll na-eme? Chlorophyll bụ ihe na-amịkọrọ ike sitere na anyanwụ iji mee ka fotosintesis dị mfe n'ime osisi. Chlorophyll nye osisi dị ka ọbara nye mmadụ. Ọ dị mkpa n'ọtụtụ ọrụ metabolic osisi dị ka uto na iku ume.
3. Chlorophyll nwere ike inye aka melite mma nke mkpụrụ ndụ ọbara uhie
A na-ewere Chlorophyll dị ka ọbara osisi ma nweekwa uru maka ọbara mmadụ. Nnyocha na-adọrọ mmasị chọpụtara na mkpụrụ ndụ mitochondrial nke anụmanụ nwere ike ịmepụta adenosine triphosphate (ATP) karịa mgbe e tinyere ha na chlorophyll na anwụ. ATP na-enye anụmanụ nwere ike ha chọrọ. Nke a na-egosi na anụmanụ nwekwara ike ịmepụta ike site na anwụ site na iri chlorophyll.
Nnyocha ọzọ lere anya na mmetụta nke ịṅụ ahịhịa wit n'ahụ ndị nwere thalassaemia. Thalassaemia bụ nsogbu ọbara nke ahụ anaghị emepụta haemoglobin zuru oke, protein dị n'ime mkpụrụ ndụ ọbara uhie nke na-ebufe oxygen. Nnyocha achọpụtala na ndị na-aṅụ ihe mgbakwunye ahịhịa wit anaghị enwe oge ọ bụla ha chọrọ ka a mịnye ha ọbara.
Ọ bụ ezie na ihe dị ka pasent 70 nke ahịhịa wit bụ chlorophyll, ndị nchọpụta ekwubeghị ma chlorophyll ọ na-akpata obere mmịnye ọbara. Ụfọdụ ndị nchọpụta kwenyere na ọ bụ chlorophyll, mana ndị ọzọ, n'ịkọwa mbelata mkpa maka mmịnye ọbara, na-ekwu na ọ bụ ahịhịa wit n'onwe ya.
Uru dị n'ime ka mkpụrụ ndụ ọbara uhie dị mma dị ọtụtụ ma nwee ike imetụta ahụike gị, ike gị na mmetụta nke ọdịmma gị nke ukwuu. Ọkwa haemoglobin dị elu na-eme ka ọkwa mgbasa oxygen dịkwuo elu, nke na-eme ka ike na ọrụ sel dịkwuo mma n'ahụ niile.
4. Chlorophyll nwere ike ịkwado akpụkpọ ahụ dị mma
N'ime nnyocha abụọ e mere n'ime izu asatọ na atọ n'otu n'otu, achọpụtara na chlorophyll na-eme ka akpụkpọ ahụ mebiri emebi, ihe otutu na oghere ndị buru ibu ka mma ma e jiri ya mee ihe n'elu.
Nnyocha ndị ahụ gosikwara na chlorophyllic acid nwere ike ibelata uto nje bacteria na mmeghachi omume mkpali na ọnya akpụkpọ ahụ. Nke a na-enyere ọnyá aka ịgwọ ngwa ngwa ma belata ohere nke ibute ọrịa. Chlorophyll nwere ike inye aka ijikwa ọkụ na ọnya ma kpalite mmepụta nke anụ ahụ ọhụrụ.
N'ihi ihe ndị na-egbochi oxidation ya, chlorophyll nwere ike ibelata oge ịka nká. Site n'ịkwado mitochondria dị mma, nke na-arụ ọrụ dị mkpa na mmepe ọrịa na ịka nká tupu oge eruo, chlorophyll nwere ike inyere anyị aka ịnọgide na-enwe ọdịdị ntorobịa na mkpụrụ ndụ ahụike ka anyị na-aka nká.
5. Chlorophyll nwere ike inye aka na mbelata ibu
Nnyocha e mere n'ime ụmụ nwanyị iri atọ na asatọ gosiri na ndị na-aṅụ ihe mgbakwunye nwere chlorophyll otu ugboro n'ụbọchị tụfuru ibu karịa ndị na-aṅụghị ihe mgbakwunye akpụkpọ ahụ akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ. Nnyocha ahụ chọpụtakwara na ọkwa cholesterol ebelatakwara n'ime otu mgbakwunye ahụ. Ndị nchọpụta ahụ ekpebibeghị ihe mejupụtara ihe mgbakwunye ahụ kpatara nsonaazụ ndị a.
N'ọmụmụ anụmanụ, egosila na chlorophyll na-ebelata agụụ na iri nri. Mmetụta a, yana ikike chlorophyll ime ka afọ ju, na-enyere aka igbochi ibu ibu. N'ịtụle uru ndị a dị na ahụ, chlorophyll bụ ihe mgbakwunye akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ kacha mma iji kwado mbelata ibu.
6. Chlorophyll nwere ike inye aka belata isi ahụ
Maka ndị na-arịa trimethylaminuria, ọrịa nke na-eme ka ahụ na-esi isi dị ka azụ, chlorophyll nwere ike ịbụ naanị ihe ngwọta ha na-achọ. Otu nnyocha chọpụtara na chlorophyll belatara nke ukwuu ọnụọgụ trimethylamine, molekul nke na-akpata isi dị ka azụ.
A chọpụtakwara na Chlorophyll na-ebelata isi ọjọọ nke nje bacteria na-akpata. Ihe a emeela ka e jiri chlorophyll mee ihe dị ka ihe na-eme ka ikuku dị ọhụrụ ma na-eme ka isi dị ọcha.
7. Chlorophyll nwere ike ịbawanye ike
Ịṅụ chlorophyll nwere ike inye aka mee ka ike dịkwuo elu n'ihi mmụba nwere ike ime na mmepụta mkpụrụ ndụ ọbara uhie. Mkpụrụ ndụ ọbara uhie bụ ọrụ ibu oxygen maka mmepụta ike, na-enye ahụ ohere ịnọgide na-arụ ọrụ sel kacha mma. Ka ọkwa mgbasa oxygen na-abawanye, ọkwa ike na-eme nke ọma, ntachi obi anụ ahụ na-amụbakwa.
Nnyocha egosila na anụmanụ ndị na-eri nri jupụtara na chlorophyll na-agbakọta chlorophyll na mitochondria, bụ́ ebe ike nke mkpụrụ ndụ ahụ dị. N'ime mkpụrụ ndụ ahụ, chlorophyll na-enye elektrọn na Coenzyme Q-10, nke na-eme ka mmepụta ATP dịkwuo elu nke ukwuu, nke pụtara na enwere ike dị maka ojiji n'ime ahụ dum.
